Dodał: |
Aktualizacja: |
Oceń: 0 0

Uchodźcy w Polsce - wprowadzenie

Uchodźcy to cudzoziemcy, którzy z powodu prześladowań z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych  lub przynależności do określonej grupy społecznej zmuszeni byli uciec ze swego kraju pochodzenia. Szacuje się, że na świecie jest 45,2 miliona uchodźców, a zaledwie ich ułamek trafia do Polski (co roku o status uchodźcy stara się średnio 10 tysięcy osób). W porównaniu do krajów Europy Zachodniej, w Polsce istnieje dość krótka tradycja zinstytucjonalizowanego systemu ochrony uchodźców. Polskie władze podpisały międzynarodową Konwencję Genewską dotyczącą statusu uchodźców dopiero w 1991 roku. Było to związane ze względami polityczno-ideologicznymi, jakimi kierowały się polskie władze za czasów PRL. Konwencja Genewska uchwalona w 1951 roku oraz Urząd Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców traktowano jako instrumenty zimnej wojny. Polska nie podejmowała również tematu ochrony uchodźców z tego względu, że to my byliśmy bardziej krajem generującym uchodźców (uchodźstwo polityczne) niż ich przyjmującym. W czasach PRL organizacją  udzielającą tymczasowej pomocy uchodźcom był Polski Czerwony Krzyż. Obecnie w obliczu w pełni ukształtowanego systemu ochrony uchodźców instytucją bezpośrednio odpowiedzialną za system ochrony uchodźców jest Urząd ds. Cudzoziemców. Do naczelnych zadań Urzędu jest rozpatrywanie wniosków o nadanie statusu uchodźcy oraz decyzja o jego przyznaniu. Do form ochrony międzynarodowej, jaką może otrzymać uchodźca w Polsce, zalicza się status uchodźcy, ochronę uzupełniającą, pobyt tolerowany i azyl (ten ostatni przyznawany jest z przyczyn politycznych i należy do rzadkości). Osoby, które objęte są najwyższą formą ochrony, czyli statusem uchodźcy, otrzymują tzw. paszport genewski, który uprawnia je do swobodnego podróżowania po krajach Unii Europejskiej.

W Polsce wniosek o status uchodźcy składają tysiące cudzoziemców. W 2013 roku o ochronę wystąpiło prawie 15 tysięcy osób. Najliczniejszą grupę wnioskodawców w ostatnich latach stanowią obywatele Rosji (głównie Czeczeni) Gruzini, Ormianie, Kazachowie, Syryjczycy, Afgańczycy i Egipcjanie. Większość przybyszów rozpoczyna starania o przyznanie status uchodźcy w jednym z polskich przejść granicznych – lądowym lub lotniczym. Po wstępnym przesłuchaniu i złożeniu wniosku o status uchodźcy droga cudzoziemca wiedzie do ośrodka recepcyjnego w Podkowie Leśnej pod Warszawą lub w Białej Podlaskiej, gdzie przeprowadzane są gruntowne badania medyczne. Jeśli stan zdrowia cudzoziemca nie budzi niepokoju, przychodzi czas na pakowanie walizek i wyjazd do jednego z kilkunastu ośrodków dla uchodźców rozsianych po całej Polsce. Po przeprowadzeniu tzw. wywiadu statusowego, podczas którego szczegółowe ustalane są przyczyny wyjazdu cudzoziemca z kraju pochodzenia, decyzja w sprawie nadania statusu uchodźcy powinna nastąpić w ciągu pół roku. Zwykle jednak procedura przedłuża się o rok, nawet i więcej. Przez ten okres cudzoziemiec przebywa w ośrodku dla uchodźców lub na wniosek zainteresowanego –wypłacane są mu miesięczne świadczenia w wysokości 750 zł, w ramach których cudzoziemiec musi się utrzymać (opłacić mieszkanie, wyżywienie itp. ). Według ustawy o cudzoziemcach osoba starająca się o status uchodźcy w Polsce, ma prawo do podjęcia pracy po pół roku od rozpoczęcia procedury uchodźczej. Cudzoziemcy, którzy otrzymali pozytywną decyzję w sprawie statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, objęci są Indywidualnym Programem Integracyjnym, w ramach którego mają obowiązek nauki języka polskiego, aktywnego poszukiwania pracy (po zarejestrowaniu się w Urzędzie Pracy). Każdy uczestnik programu otrzymuje świadczenie w wysokości 446-1175 zł miesięcznie na osobę. Cudzoziemcy, którzy otrzymali jedną z form ochrony międzynarodowej w Polsce, mają obowiązek wyrobienia karty pobytu, która od tej pory będzie im służyła jako dokument tożsamości.