Dodał: |
Aktualizacja: |
Oceń: 0 0

W dziale 'Praca" niezbędne informacje dotyczące zatrudnienia w Polsce znajdą:

- studenci,

- migranci,

- uchodźcy.

Oddzielna zakładka poświęcona jest obowiązkom pracodawców zatrudniających migrantów w Polsce. 

 

PRZYPADKI, W KTÓRYCH ZEZWOLENIE NA PRACĘ NIE JEST WYMAGANE

Można powiedzieć, że zasadą obowiązującą w polskim prawie jest wymóg posiadania przez cudzoziemca dokumentu uprawniającego go do wykonywania pracy w Polsce, np. zezwolenia na pracę, oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy, czy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Od tej zasady przewidziano kilka wyjątków. Pewne grupy cudzoziemców mają bowiem prawo podjęcia zatrudnienia w Polsce na tych samych zasadach co obywatele polscy, a inne grupy zostały zwolnione z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Ustalenie, czy należymy do grona osób, które do podjęcia zatrudnienia nie potrzebują zezwolenia na pracę ma ogromne znaczenie, albowiem będzie decydowało o tym, jakie kroki powinniśmy podjąć, by rozpocząć aktywność zawodową na terytorium Polski.

Prawo wykonywania pracy w Polsce zostało przyznane m.in. cudzoziemcom, którzy:

  • posiadają status uchodźcy nadany w Polsce;
  • mają przyznaną w Polsce ochronę uzupełniającą;
  • posiadają zezwolenie na pobyt stały w Rzeczypospolitej Polskiej;
  • posiadają zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej;
  • posiadają zgodę na pobyt ze względów humanitarnych;
  • posiadają zgodę na pobyt tolerowany w Polsce;
  • korzystają z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej;
  • są obywatelami państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
  • są obywatelami państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nienależącego do Unii Europejskiej;
  • są obywatelami państwa niebędącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, który może korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umowy zawartej przez to państwo ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi;

Z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę zostali zwolnieni m.in. cudzoziemcy:

  • posiadający zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z:
    • podjęciem lub kontynuacją stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich (art. 144 ustawy o cudzoziemcach),
    • prowadzeniem badań naukowych (art. 151 ust. 1 lub 2 ustawy),
    • rozwodem lub separacją lub owdowieniem cudzoziemca – małżonka obywatela polskiego (art. 158 ust 2 pkt 1 lub 2 ustawy),
    • łączeniem rodzin (art. 159 ust. 1 oraz art. 161 ust. 1 ustawy),byciem ofiarą handlu ludźmi (art. 176 ustawy),
  • będący małżonkiem obywatela polskiego i posiadający zezwolenie na pobyt czasowy wydane w związku z zawarciem związku małżeńskiego;
  • posiadający ważną Kartę Polaka;
  • ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy lub będący małżonkiem, w imieniu którego został złożony wniosek o nadanie statusu uchodźcy, pod warunkiem posiadania zaświadczenia wydanego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca;
  • uprawnieni do przebywania i wykonywania pracy na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależącego do Unii Europejskiej lub Konfederacji Szwajcarskiej, którzy są zatrudnieni przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium tego państwa oraz czasowo delegowani przez tego pracodawcę w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 
  • w stosunku do których umowy międzynarodowe lub odrębne przepisy dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia, w tym np.:
    • nauczyciele języków obcych, którzy wykonują pracę w przedszkolach, szkołach, placówkach, ośrodkach, zakładach kształcenia nauczycieli lub kolegiach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, albo w Ochotniczych Hufcach Pracy;
    • stali korespondenci zagranicznych środków masowego przekazu, którym została przyznana, na wniosek redaktora naczelnego zagranicznej redakcji lub agencji, akredytacja ministra właściwego do spraw zagranicznych (zwolnienie dotyczy jednak tylko zawodowej działalności dziennikarskiej wykonywanej na rzecz tej redakcji lub agencji);
    • cudzoziemcy wykonujący indywidualnie lub w zespołach usługi artystyczne trwające do 30 dni w roku kalendarzowym;
    • cudzoziemcy wygłaszający do 30 dni w roku kalendarzowym okazjonalne wykłady, referaty lub prezentacje o szczególnej wartości naukowej lub artystycznej;
    • sportowcy wykonującymi do 30 dni w roku kalendarzowym pracę dla podmiotu mającego siedzibę na terytorium Polski w związku z zawodami sportowymi;
    • cudzoziemcy wykonujący pracę w związku z wydarzeniami sportowymi rangi międzynarodowej, skierowani przez odpowiednią międzynarodową organizację sportową;
    • duchowni, członkowie zakonów lub inne osoby, które wykonują pracę w związku z pełnioną funkcją religijną, w kościołach i związkach wyznaniowych oraz krajowych organizacjach międzykościelnych, których status uregulowany jest umową międzynarodową, przepisami o stosunku Państwa do kościoła lub innego związku wyznaniowego, lub które działają na podstawie wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych, ich osobach prawnych lub jednostkach organizacyjnych, a także którzy wykonują pracę w ramach pełnienia funkcji religijnej w innych podmiotach, na podstawie skierowania przez właściwy organ kościoła lub innego związku wyznaniowego albo jego osoby prawnej;
    • studenci studiów stacjonarnych odbywanych w Rzeczypospolitej Polskiej lub uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich odbywanych w Rzeczypospolitej Polskiej;
    • studenci, którzy wykonują pracę w ramach staży zawodowych, do których odbywania kierują organizacje będące członkami międzynarodowych zrzeszeń studentów;
    • studenci, którzy wykonują pracę w ramach współpracy publicznych służb zatrudnienia i ich zagranicznych partnerów, jeżeli potrzeba powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy jest potwierdzona przez właściwy organ zatrudnienia;
    • absolwenci polskich szkół ponadgimnazjalnych, stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na polskich uczelniach, w instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutach badawczych działających na podstawie przepisów o instytutach badawczych;
    • cudzoziemcy wykonujący pracę jako pracownicy naukowi w podmiotach, o których mowa w przepisach o instytutach badawczych;
    • cudzoziemcy wykonujący pracę na podstawie zarejestrowanego oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi (odesłanie do zakładki)

Podstawa prawna:
1. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
2. Ustawa o cudzoziemcach
3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę

 

 

OŚWIADCZENIA

System oświadczeń o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi zwany jest często systemem uproszczonym, gdyż procedura rejestracji oświadczeń jest bardzo odformalizowana i nie wymaga dużego nakładu pracy ze strony pracodawców. Procedura ta nie podlega opłacie, co również wpływa na jej atrakcyjność, zarówno dla cudzoziemców, jak i pracodawców.

System oświadczeń umożliwia zatrudnianie obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji lub Ukrainy przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy pod warunkiem zarejestrowania przez pracodawcę w powiatowym urzędzie pracy pisemnego oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi. Nie ma przy tym znaczenia liczba zarejestrowanych oświadczeń. Ważne jest, by łączny okres świadczenia pracy na rzecz wszystkich podmiotów nie przekroczył 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, liczonych od dnia rozpoczęcia pracy na rzecz pierwszego pracodawcy.

Oświadczenie należy zarejestrować w powiatowym urzędzie pracy, właściwym ze względu na miejsce stałego pobytu lub siedzibę podmiotu powierzającego wykonywanie pracy. W oświadczeniu określa się nazwę zawodu, miejsce wykonywania pracy, datę rozpoczęcia i okres wykonywania pracy, rodzaj umowy stanowiącej podstawę wykonywania pracy oraz wysokość wynagrodzenia brutto za pracę. Oświadczenie zawiera ponadto informację o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy oraz o zapoznaniu się z przepisami związanymi z pobytem i pracą cudzoziemców.

Rejestracja oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi zwalnia z obowiązku posiadania zezwolenia na prace, pod warunkiem jednak, że praca ta wykonywana jest na podstawie pisemnej umowy i na warunkach określonych w oświadczeniu.

Zatrudnianie cudzoziemców na podstawie oświadczeń daje jeszcze jeden przywilej, a mianowicie, zwalnia pracodawcę, który zamierza kontynuować zatrudnienie określonego cudzoziemca i musi uzyskać dla niego zezwolenie na pracę, z obowiązku przeprowadzenia tzw. „testu rynku pracy”, czyli uzyskania od starosty informacji o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy. Warunkiem jest, by bezpośrednio przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemiec wykonywał pracę na podstawie zarejestrowanego oświadczenia przez okres nie krótszy niż 3 miesiące na tym samym stanowisku i na podstawie umowy sporządzonej w formie pisemnej. Dodatkowo pracodawca powinien przedłożyć dokumenty potwierdzające opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli były wymagane w związku z wykonywaniem pracy.

 

ZEZWOLENIE NA POBYT CZASOWY I PRACĘ

Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę daje cudzoziemcowi podwójne uprawnienie – prawo pobytu w Polsce oraz prawo wykonywania pracy na warunkach określonych w zezwoleniu. Jest to stosunkowo nowa instytucja, która została wprowadzona ustawą z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i obowiązuje od 1 maja 2014 r.

O zezwolenie na pobyt czasowy i pracę ubiegają się cudzoziemcy, których celem pobytu w Polsce jest wykonywanie pracy. W toku postępowania o udzielenie tego typu zezwolenia wojewoda bada zarówno wymogi dotyczące wykonywania pracy, jak i wymogi związane z pobytem cudzoziemca w Polsce. Warunkiem uzyskania zezwolenia jest wykazanie przez cudzoziemca, że:

  • posiada on ubezpieczenie zdrowotne,
  • posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu (w chwili obecnej są to kwoty 514 zł miesięcznie na osobę w rodzinie oraz 634 zł w przypadku osoby samotnej),
  • ma zapewnione w Polsce miejsce zamieszkania;
  • podmiot, który zamierza go zatrudnić nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy, tzw. „test rynku pracy”;
  • wysokość wynagrodzenia, która jest określona w posiadanej przez niego pisemnej umowie z pracodawcą, będącej podstawą wykonywania pracy, nie jest niższa niż wysokość wynagrodzenia pracowników wykonujących w tym samym wymiarze czasu pracy pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.

W przypadku spełnienia wszystkich określonych powyżej wymogów, wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca udziela mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W zezwoleniu określa się datę jego ważności, dane dotyczące pracodawcy, stanowisko, na jakim cudzoziemiec ma wykonywać pracę oraz najniższe wynagrodzenie, które może otrzymywać na danym stanowisku, a także wymiar czasu pracy i rodzaj umowy, na podstawie której praca może być świadczona (np. umowa o pracę, zlecenie, umowa o dzieło). Jeżeli cudzoziemiec zamierza pracować na rzecz kilku podmiotów, w zezwoleniu określa się warunki odrębnie dla każdego z nich.

Wymienionych powyżej informacji nie wpisuje się jeżeli cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Wówczas, poza okresem ważności, w zezwoleniu zamieszcza się zapis, że cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na warunkach określonych w przepisie będącym podstawą zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Jak zostało już wskazane, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę upoważnia cudzoziemca do podjęcia zatrudnienia na zasadach w nim określonych. Zmiana warunków zatrudnienia, z wyłączeniem zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, nazwy lub formy prawnej pracodawcy lub przejęcia pracodawcy lub jego części przez innego pracodawcę, rodzi konieczność zmiany posiadanego zezwolenia. Nie ma natomiast możliwości zmiany zezwolenia w przypadku zmiany pracodawcy. W takiej sytuacji zawsze należy wystąpić o wydanie nowego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (nie dotyczy to zmiany pracodawcy użytkownika).

Nowa ustawa nałożyła na cudzoziemców posiadających zezwolenie na pobyt czasowy i pracę obowiązek informacyjny, o którym warto pamiętać, gdyż jego niedopełnienie może w negatywny sposób wpłynąć na sytuację pobytową w Polsce. W świetle nowych regulacji, osoba, która utraciła pracę u któregokolwiek z pracodawców wymienionych w zezwoleniu ma obowiązek pisemnego powiadomienia o tym fakcie wojewody właściwego ze względu na miejsce swojego aktualnego pobytu w terminie 15 dni roboczych od dnia utraty pracy. Jeżeli cudzoziemiec dopełni tego obowiązku, w okresie 30 dni od dnia utraty pracy nie będzie mogło być cofnięte jego zezwolenie pobytowe. Jeżeli natomiast nie zawiadomi wojewody o utracie pracodawcy, musi liczyć się z tym, że jego zezwolenie na pobyt czasowy i pracę może zostać cofnięte niezwłocznie po tym, jak wojewoda uzyska informację o utracie przez niego zatrudnienia. Należy również pamiętać, że niepoinformowanie wojewody o utracie pracy może stanowić odmowę udzielenia kolejnego zezwolenia na pobyt w Polsce, jeżeli nowy wniosek zostanie złożony przed upływem roku od końca ważności poprzedniego zezwolenia.

Podstawa prawna:
1. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
2. Ustawa o cudzoziemcach
3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę
4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców